Hoe kan efficiëntere handel bijdragen aan de opschaling van groen gas?
Nederland staat aan de vooravond van een forse opschaling van groen gas. Tegelijkertijd is de Europese markt voor groen gas nog sterk gefragmenteerd: prijsvorming verschilt per land en sector, handelspraktijken zijn complex en transparante prijsinformatie ontbreekt vaak. In opdracht van RVO en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat onderzocht Common Futures of een handelsplatform of beursproduct voor groen gas kan bijdragen aan efficiëntere handel en snellere marktontwikkeling.
De uitdaging
Groen gas speelt een steeds belangrijkere rol in de verduurzaming van de gebouwde omgeving en de industrie. De verwachte invoering van de Nederlandse bijmengverplichting groen gas, de groeiende vraag vanuit de industrie en de behoefte aan flexibiliteit in het energiesysteem zullen leiden tot een sterke stijging van de vraag.
Waar aardgas in Europa wordt verhandeld via liquide en transparante handelsmarkten, ontbreekt voor groen gas nog een vergelijkbare marktstructuur. Handel vindt grotendeels bilateraal plaats en er bestaan veel verschillende typen garanties van oorsprong (GvO’s), elk met eigen prijsvorming en beleidsvoorwaarden. Hierdoor is sprake van een versnipperde markt met beperkte prijstransparantie en hoge transactiekosten.
Onze aanpak
Common Futures onderzocht hoe de huidige groen gasmarkt functioneert en welke randvoorwaarden nodig zijn voor een succesvol handelsplatform of beursproduct. Hiervoor combineerden we literatuuronderzoek met een uitgebreide marktconsultatie onder Nederlandse en Europese marktpartijen, waaronder producenten, energiebedrijven, traders, brokers, gasbeurzen en beleidsmakers.
Belangrijkste inzichten
Uit het onderzoek blijkt dat marktpartijen duidelijk meerwaarde zien in efficiëntere en transparantere handel in groen gas. Een handelsplatform of beursproduct kan op termijn bijdragen aan betere prijsvorming en markttransparantie, lagere transactiekosten en meer marktintegratie binnen Europa. Daarnaast biedt een centrale handelsplaats betere toegang tot afzetmarkten voor producenten en kan het afnemers en investeerders helpen in risicomanagement.
Tegelijkertijd concludeerden we dat de noodzakelijke randvoorwaarden voor een succesvol handelsplatform momenteel nog ontbreken. De markt is nog te gefragmenteerd, handelsvolumes zijn beperkt en er bestaat nog geen voldoende gestandaardiseerd groen gasproduct.
Naar een beter functionerende Europese markt
Op basis van het onderzoek formuleerde Common Futures drie aanbevelingen om de handel in groen gas efficiënter te maken en marktintegratie te versnellen:
- Harmonisatie van beleid en productstandaarden binnen Europa;
- Ontwikkeling van een publieke prijsindex voor groen gas;
- Inzet van grootschalige importtenders om marktstandaardisatie te stimuleren.
De studie laat zien dat de verdere ontwikkeling van de groen gasmarkt niet alleen draait om productiecapaciteit, maar ook om marktontwerp, transparantie en beleidscoördinatie.
